Göçmen Kuşlar Jetlag Yaşıyor Yönlerini Şaşırıyor
Göçmen deniz kuşları, jetlag nedeniyle yönlerini şaşırarak rotalarından yüzlerce kilometre sapabiliyor. Yeni araştırma, kuşların biyolojik saatleri ile yerel saat arasındaki uyumsuzluğun etkilerini ortaya koydu.
Göçmen deniz kuşlarının, insanlar gibi jetlag yaşayabildiği ve bu durumun yön bulma yeteneklerini bozarak yüzlerce kilometre sapmalarına neden olabildiği yeni bir araştırmayla ortaya kondu. İngiltere kıyılarındaki Manx yelkovan kuşları üzerinde yapılan incelemeler, kuşların biyolojik saatlerinin yerel saatle uyumsuzluğunun etkilerini gözler önüne serdi.
Oxford Üniversitesi’nden araştırmacılar, 20 yıllık GPS takip verilerini analiz ederek, kuşların doğuya doğru hızlı uçuşları sırasında biyolojik saatlerinin yerel saatten yaklaşık bir saat geride kalabildiğini tespit etti. Bu durum, kuşların yön bulma becerilerini doğrudan etkiliyor.
Güneş Pusulası ve Biyolojik Saat Uyumsuzluğu
Manx yelkovan kuşları, yönlerini belirlemek için Güneş’in gökyüzündeki konumunu bir pusula gibi kullanıyor. Güneş’in gün içindeki hareketi nedeniyle doğru yönü tayin edebilmeleri, kuşların içsel biyolojik saatlerinin doğru çalışmasına bağlı. Gün doğumu ve gün batımı, bu saatlerin yerel zamana göre ayarlanmasına yardımcı oluyor.
Ancak farklı boylamlar arasında hızlı seyahat eden kuşlarda, iç saatleri ile bulundukları yerin saati arasında bir uyumsuzluk meydana gelebiliyor. Oxford Üniversitesi’nden davranış ve duyusal ekoloji uzmanı Patrick Lewin, bu biyolojik saat gecikmesinin kuşların yönlerini kaybetmelerine yol açabildiğini belirtti.
Deneyimsiz Kuşlar Daha Büyük Risk Altında
Araştırmaya göre, uçuş sırasında yönlerini yeniden ayarlayabilen yetişkin kuşlar bu durumdan daha az etkileniyor. Yetişkin kuşların yaklaşık 965 kilometrelik bir yolculukta rotalarından sapmaları, düzeltmelerle birlikte yalnızca yaklaşık 5 kilometrelik ek mesafeye neden oluyor.
Ancak ilk kez göç eden ve yeterli deneyime sahip olmayan genç kuşlar çok daha büyük risk taşıyor. Bu kuşların yönlerini kaybettiklerinde yeniden rota belirleme becerilerinin sınırlı olması nedeniyle yüzlerce kilometre sapabilecekleri vurgulanıyor. Bangor Üniversitesi’nden Profesör Richard Holland, bulguların vahşi doğadaki hayvanların yön bulmada Güneş’e olan derin bağımlılığını gösterdiğini ekledi.
