Yapay Zeka Büyüme Bölgeleri Enerji Altyapısına Göre Şekillenecek
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı, yapay zeka altyapısının enerji ihtiyacını düşük karbonlu ve ölçeklenebilir kaynaklarla karşılamayı hedefliyor. Plan, Yapay Zeka Büyüme Bölgeleri’nin yer seçimini enerji altyapısına göre şekillendirecek.
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı, yapay zeka ekosisteminin temel katmanlarından biri olarak enerjiyi konumlandırıyor. Plan, yapay zeka altyapısının ihtiyaç duyduğu düşük karbonlu ve ölçeklenebilir güç kaynağının oluşturulmasını hedefliyor. Bu kapsamda, yapay zeka kapasitesine bağlı elektrik gücü ve düşük karbonlu elektrik payının belirlenmesi öngörülüyor.
Yapay zeka altyapısının artan enerji talebinin ulusal enerji sistemiyle uyumlu, sürdürülebilir ve öngörülebilir şekilde karşılanması, Ulusal Yapay Zeka Kurulunun öncelikli gündem maddeleri arasında yer alacak. Enerji ihtiyaç projeksiyonları, şebeke bağlantı kapasiteleri, yenilenebilir ve nükleer enerji kaynaklarıyla eşleştirme senaryoları ile atık ısı geri kazanım potansiyeli değerlendirilecek. Bu sonuçlar, Yapay Zeka Büyüme Bölgeleri’nin yer seçimi ve kapasite planlamasında doğrudan dikkate alınacak.
Enerji ve Altyapı Yatırımları Planlaması
2030’a kadar en az 1 gigavat yapay zeka veri merkezi kurulu gücüne ve yıllık en az 10 teravatsaat düşük karbonlu elektrik satın alma anlaşması hacmine ulaşılması hedefleniyor. Yapılacak anlaşmalarda, uzun vadeli elektrik alım anlaşmalarıyla en az yüzde 60 düşük karbonlu yenilenebilir ve nükleer elektrik şartı güvence altına alınacak. Ayrıca, 2030’a kadar veri merkezi, bulut ve yapay zeka altyapılarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynağın harekete geçirilmesi öngörülüyor.
Enerjide Dijitalleşme Derneği Genel Sekreteri Gökberk Bilgin, 1 gigavatlık veri merkezi kapasitesinin yıllık 7,5 ila 10,4 teravatsaat elektrik tüketimi oluşturabileceğini belirtti. Bilgin, veri merkezi yatırımlarının enerji ve şebeke altyapısıyla eş güdümlü planlanmasının önemini vurguladı. Yatırımların farklı bölgelere yayılmasının, tek bağlantı noktasında oluşabilecek baskıyı azaltacağını söyledi.
Bilgin, Türkiye’nin veri merkezi yatırımlarında farklı bölgelerin sunduğu avantajları değerlendirmek gerektiğini belirtti. Yenilenebilir enerji potansiyeli yüksek bölgelerin enerji avantajı sağlayabileceğini, ancak bu avantajın fiber yatırımları ve nitelikli personel ihtiyacı gibi unsurlarla birlikte ele alınması gerektiğini ekledi. Veri merkezleri için öngörülen en az yüzde 60 düşük karbonlu elektrik şartının Türkiye açısından ulaşılabilir olduğunu, ancak bunun mevcut şebeke karmasıyla kendiliğinden gerçekleşmeyeceğini ifade etti.
Bilgin, yeni yenilenebilir enerji tedarik sözleşmeleri, yenilenebilir enerji sertifikaları ve Akkuyu’nun devreye girmesiyle nükleer elektrik için oluşturulacak sözleşme ve doğrulama mekanizmalarına ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Mevcut düşük karbonlu üretimi kağıt üzerinde başka bir tüketiciye aktarmak yerine, mümkün olduğunca yeni üretimi teşvik eden bir tedarik yapısı kurulmasının önemini vurguladı.
Bilgin, yapay zeka alanında 2030’a kadar hedeflenen 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımının enerji sektörü açısından da önemli fırsatlar yaratabileceğini belirtti. Bu yatırımların uzun vadeli bir elektrik talebi yaratarak yeni güneş, rüzgar ve depolama projelerinin finansmanını kolaylaştırabileceğini söyledi. Farklı bölgelerde kurulacak kampüslerin trafo merkezlerinden yüksek gerilim hatlarına, fiber güzergahlarından yerel hizmet altyapısına kadar geniş bir yatırım alanı oluşturacağını ekledi.
Bilgin, veri merkezi yatırımlarının trafo merkezlerinden yüksek gerilim hatlarına kadar geniş bir altyapı ihtiyacı oluşturabileceğini belirterek, Türkiye’nin bu altyapıyı bulut ve yapay zeka hizmetleri ihracatına dönüştürebilmesi halinde, yatırımın teknoloji ekosistemine etkisinin çok daha büyük olacağını dile getirdi.
